Morpho چیست؟ راهنمای کامل پروتکل DeFi و توکن MORPHO

• 04:11 1404-11-03
• زمان مطالعه:3 دقیقه

در زمینه سرمایه‌گذاری رمزنگاری، سیگنال ارز دیجیتال گاهی نه فقط از نمودارها، که از فناوری‌های زیربنایی مانند پروتکل‌های DeFi استخراج می‌شود. یکی از این پروتکل‌ها Morpho است که با افزودن یک لایه همتا به همتا بر بستر شبکه‌های Ethereum و بلاک‌چین‌های سازگار با EVM، تلاش می‌کند بازدهی و بهره‌وری وام‌دهی و قرض‌گیری را بهبود دهد. در این مقاله به بررسی دقیق‌تر Morpho، نحوه کارکرد آن، ویژگی‌ها، ریسک‌ها و توکن بومی آن یعنی MORPHO می‌پردازیم.

ارز Morphoچیست؟

Morpho پلتفرمی غیرمتمرکز و بدون نگهداری‌کننده (non-custodial) است که بر روی Ethereum و سایر شبکه‌های سازگار با EVM ساخته شده است. هدف اصلی آن افزودن یک لایه همتا به همتا (peer-to-peer) بر روی پروتکل‌های موجود DeFi برای بهینه‌سازی نحوه وام‌دهی و قرض‌گیری است. وقتی شما در Morpho وام یا قرض می‌دهید، پروتکل تلاش می‌کند شما را مستقیماً با یک طرف مقابل مطابقت دهد، نه اینکه فقط از طریق استخر نقدینگی عمل کند. این مدل باعث کاهش اختلاف (spread) بین نرخ‌های قرض‌گیری و وام‌دهی شده و کارایی سرمایه را افزایش می‌دهد. اگر در یک لحظه تطابق مستقیمی یافت نشود، Morpho به استخرهای نقدینگی موجود متصل می‌شود تا امکان ادامه کسب بازده فراهم شود.

مقاله پیشنهادی: آلت کوین چیست؟

نحوه کارکرد Morpho

بازارهای Morpho (Morpho Markets)

Morpho بازارهایی دارد که در آن هر بازار یک داراییِ وثیقه (collateral) را با یک دارایی قرض‌گرفته‌شده مطابقت می‌دهد. هر بازار می‌تواند به صورت permissionless ایجاد شود، یعنی هر کس می‌تواند بازار جدیدی با تنظیمات دلخواه مانند نوع وثیقه، آستانه لیکویید شدن و مدل نرخ بهره (interest rate) ایجاد کند. پس از راه‌اندازی، تنظیمات بازار قابل تغییر نیستند و برای همه شفاف هستند. اگر ارزش وثیقه کاهش یابد و نسبت وام به وثیقه از حد مجاز فراتر رود، دارایی ممکن است لیکویید شود تا امنیت سیستم حفظ شود.

مقاله پیشنهادی: مهم‌ترین سیگنال‌های آلت سیزن کدامند؟

صندوق‌های Morpho (Morpho Vaults)

Vaultها مکانیزمی هستند که به کاربر اجازه می‌دهند بدون مدیریت مستقیم چند موقعیت وارد وام‌دهی شوند. هر Vault طرحی دارد که توسط یک “کیورِیتور” (curator) طراحی شده است و سرمایه را در بین بازارهای مختلف Morpho توزیع می‌کند تا بازده و ریسک را بهینه کند. وقتی شما دارایی‌هایی مانند ETH یا USDC را واریز می‌کنید، در ازای آن توکن‌های Vault دریافت می‌کنید که نمایانگر سهم شما از آن صندوق است. بازده‌های حاصله در طول زمان ارزش این توکن‌ها را افزایش می‌دهد. شما در هر زمان می‌توانید دارایی و بازده کسب‌شده را پس بگیرید (به جز هزینه‌های مرتبط)

مکانیزم تطبیق و Bundlerها

لایه همتا به همتا در Morpho تلاش می‌کند وام‌دهندگان و وام‌گیرندگان را مستقیماً تطبیق دهد. اما اگر هیچ تطابقی در دسترس نباشد، پروتکل به استخرهای DeFi مانند Aave یا Compound متصل می‌شود. علاوه بر این، Morpho امکان “Bundler” را فراهم می‌کند — یعنی ترکیب چند عملیات توأمان، مثل تبدیل ETH به WETH، استفاده به عنوان وثیقه، و گرفتن وام USDC را در یک تراکنش واحد انجام می‌دهد. این کار باعث کاهش هزینه گس و جلوگیری از شکست تراکنش‌ها می‌شود.

ویژگی‌های کلیدی و مزایا

• کیوریتورها (Curators): افرادی که استراتژی‌های صندوق‌ها را طراحی می‌کنند و بر عملکرد آن‌ها نظارت دارند. آن‌ها بابت عملکرد خوب، پاداش می‌گیرند و انتخاب کیوریتور برای کاربران شفاف است.
• سیستم لیکوییداسیون خودکار: موقعیت‌های ریسک‌دار تحت نظارت Health Factor هستند و اگر این عدد به ۱ یا کمتر برسد، امکان لیکویید شدن وجود دارد. هر کسی می‌تواند بدهی را بازپرداخت کرده و معادل وثیقه را به‌علاوه پاداش دریافت کند.
• عدم تمرکز و امنیت: چون Morpho روی قرارداد هوشمند کار می‌کند، کاربران کنترل کامل دارایی‌های خود را حفظ می‌کنند. اما این ساختار هم ریسک‌های مخصوص به خود دارد.

ریسک‌ها و نکات احتیاط

• خطر قرارداد هوشمند: با این‌که ممکن است قراردادها حسابرسی شده باشند، وجود باگ یا ضعف امنیتی همواره امکان‌پذیر است.
• خطر اوراکل و قیمت‌گذاری: اگر داده قیمت از اوراکل نادرست یا دست‌کاری‌شده باشد، ممکن است منجر به لیکویید شدن ناخواسته یا بدهی بد شود.
• ریسک نقدینگی: در مواقعی که تقاضا زیاد است، ممکن است برداشت دارایی‌ها با تأخیر مواجه شود.
• ریسک مدیریت کیوریتور: بازده Vaultها وابسته به انتخاب و عملکرد کیوریتور است؛ اگر کیوریتور مدیریت ضعیفی داشته باشد، کاربران متضرر می‌شوند.

توکن MORPHO

توکن MORPHO، توکن حکومتی (governance) اکوسیستم Morpho است. سقف عرضه آن یک میلیارد توکن است. دارندگان MORPHO می‌توانند پیشنهادی مطرح کنند یا در رأی‌گیری‌های DAO شرکت کنند تا درباره رشد و مسیر توسعه پروتکل تصمیم بگیرند. همچنین توکن برای تشویق کاربران به مشارکت در اکوسیستم استفاده می‌شود.

جمع‌بندی

Morpho پلتفرمی نوآورانه در فضای DeFi است که با افزودن یک لایه همتا به همتا بر روی پروتکل‌های موجود، تلاش می‌کند کارایی و بازدهی وام‌دهی و قرض‌گیری را بهبود دهد. امکان ایجاد بازارهای مستقل، صندوق‌های مدیریت شده، و تراکنش‌های دسته‌بندی‌شده از ویژگی‌های برجسته آن هستند. اما همراه با این مزایا، ریسک‌های بالقوه‌ای چون نواقص قرارداد هوشمند، نقدینگی محدود یا مدیریت ناپایدار وجود دارند. اگر قصد دارید وارد این پلتفرم شوید، حتماً با دقت ریسک‌ها را بررسی کنید و تنها مبلغی را سرمایه‌گذاری کنید که در صورت زیان از دست دادن آن مشکلی ایجاد نکند.